JET: Hamster Kombat savdosi boshlandimi? Batafsil

Markaziy bank Boshqaruvi asosiy stavkani yillik 14 foiz darajasida o‘zgarishsiz qoldirdi

22.10.2020

Ushbu qaror real foiz stavkalar ijobiyligini saqlab qolish, yuzaga kelgan vaqtinchalik inflyatsion xatarlar fonida, iqtisodiy faollikni yanada rag‘batlantirish uchun qulay sharoitlarning yaratilishi va o‘rta muddatli davrda inflyatsiya dinamikasining yanada sekinlashishi o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlashga qaratilgan.

Markaziy bank inflyatsiyaning yil yakuni bo‘yicha prognozini yillik 11-12,5 foiz darajasida saqlab qoldi va Hukumat bilan birgalikda unga erishish uchun barcha zaruriy choralarni ko‘radi.

Asosiy stavka bo‘yicha kelgusidagi qarorlar inflyatsiyaning joriy va prognoz dinamikasining shakllanishi, shuningdek ichki va tashqi xatarlarni baholash asosida qabul qilinadi.

Inflyatsiya va inflyatsion kutilmalar. Joriy yilning sentabr oyida yillik inflyatsiya darajasi 11,7 foizni tashkil etdi. Shuningdek, yoz mavsumi davomida narxlar o‘sishining sezilarli sekinlashishidan so‘ng sentabr oyida inflyatsiyaning ma’lum darajada tezlashishi kuzatildi.

Joriy yil sentabr oyida inflyatsiya sur’atlari avgustga nisbatan tezlashdi. Inflyatsiyaning tezlashishi, asosan, karantin cheklovlari bekor qilinganidan so‘ng yalpi talabning tiklanishi, mavsumiy omillar va ayrim asosiy tovarlar narxlarining o‘sishi bilan bog‘liq bo‘ldi.

Meva va sabzavotlar narxlarining yillik o‘sishi sentabr oyida 13,9 foizni tashkil etdi. Bazaviy inflyatsiya darajasi esa, aksincha, pasayuvchi tendensiyaga ega bo‘ldi va yillik 11,9 foizgacha pasaydi.

Sentabr oyining so‘nggi o‘n kunligi hamda oktabr oyida ayrim turdagi oziq-ovqat mahsulotlari narxlarining (shakar - 19,9 foizga, kungaboqar yog‘i - 17,9 foizga, un - 2,6 foizga) o‘sishi sezilarli darajada tezlashdi. Bu, o‘z navbatida, taklif omillarini tartibga solish bo‘yicha choralar ishlab chiqish, xususan, tovarlar bozorida raqobatni rivojlantirish hamda asosiy oziq-ovqat mahsulotlarning jahon bozorlaridagi narxlari va mahalliy narxlar o‘rtasidagi nomutanosibliklarni bartaraf etish zaruriyatini yuzaga keltiradi.

Bu borada amalga oshiriladigan chora-tadbirlarni inobatga olib, inflyatsiyani oshiruvchi ushbu omillarning ta’siri qisqa muddatli xarakterga ega bo‘lishi hamda uzoq muddatli inflyatsiya trendiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmasligi kutilmoqda.

Aholi va tadbirkorlik sub’ektlarining inflyatsion kutilmalari joriy yilning avgust oyiga nisbatan sezilarli o‘zgarishlarsiz qoldi. Shu bilan birga, sezilgan inflyatsiya darajasi va inflyatsion kutilmalar amaldagi inflyatsiyaga nisbatan yuqori darajada saqlanib qolmoqda.

O‘tkazilgan so‘rovlar natijalariga ko‘ra, respondentlar kelgusi oylarda narxlarning oshishini, birinchi navbatda, pandemiya ta’siri, monopol tovar va xizmatlar narxlarining qimmatlashishi hamda raqobat muhitining yomonlashuvi bilan izohlashmoqda.  

Iqtisodiy faollik. 2020 yilning III choragida iqtisodiy o‘sishning bosqichma-bosqich  tiklanishi va iqtisodiy faollikning jonlanishi tendetsiyalari kuzatildi.

III chorak yakunlari bo‘yicha iqtisodiy o‘sish I yarim yillikka nisbatan biroz tezlashib, 0,4 foizni tashkil etdi. Shu bilan birga, qisqa muddatli prognoz davrida iqtisodiy o‘sish dastlabki hisob-kitoblarga nisbatan past bo‘lishi kutilmoqda. Bu uy xo‘jaliklari daromadlarining karantin davrida pasayganlligi, iste’moldagi ehtiyotkorona yondashuv va iqtisodiyot ayrim tarmoqlarining to‘liq tiklanmaganligi sababli o‘sish sur’atlarining inqirozdan oldingi darajasiga yetishi uzoqroq vaqt talab etishi bilan bog‘liq.

Joriy yilning yanvar-sentabr oylarida sanoat tarmoqlarida ishlab chiqarish hajmi 2,7 foiz bandga qisqargan bo‘lsa, ko‘rsatilgan xizmatlar hajmining o‘sish sur’ati 1,8 foizgacha pasaydi. Qishloq xo‘jaligida esa, aksincha, ijobiy dinamika kuzatilib, o‘sish sur’ati 2019 yilning mos davriga nisbatan tezlashdi va 3,4 foizni tashkil etdi.  

Banklararo to‘lov tizimi orqali amalga oshirilgan o‘tkazmalarning umumiy soni iyul-avgust oylaridagi pasayishdan so‘ng sentabr oyida tiklana boshlandi va o‘tgan oyga nisbatan 6,3 foizga oshdi. 

Avgust-sentabr oylari davomida savdo va pullik xizmat ko‘rsatish sohasida naqd pul tushumlari hajmi o‘sishining tiklanishi kuzatildi. Sentabr oyida naqd pul ko‘rinishidagi tushumlar va boshqa daromadlar hajmi o‘tgan oyga nisbatan 23,2 foizga oshgan bo‘lsa (shu yilning yanvar oyiga nisbatan 5,9 foizga), oktabr oyida o‘rtacha kunlik o‘sish sur’ati sentyabrga nisbatan 6,3 foizni tashkil etdi.

Amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar hamda iqtisodiyot tarmoqlarda kutilayotgan o‘sish tendensiyalari va 2019 yilning IV choragida oldingi choraklarga nisbatan iqtisodiy o‘sish sur’atlarining pastroq bo‘lganligini hisobga olgan holda 2020 yil yakuni bo‘yicha YaIM o‘sish sur’atining 1-1,5 foiz atrofida bo‘lishi kutilmoqda.

Pul-kredit sharoitlari. III chorakda iqtisodiyotda ijobiy real foiz stavkalari saqlanib qoldi. Banklararo pul bozorida depozitlar bo‘yicha o‘rtacha tortilgan foiz stavkalari foiz koridori doirasida shakllandi va sentabr oyida yillik 14,8 foizni tashkil etdi. 

Joriy yil sentabr oyida asosiy stavkaning pasaytirilishi, pul bozoridagi operatsiyalar hajmining oshishi hamda foiz stavkalarning maqbul darajasini ta’minlash bo‘yicha amalga oshirilgan choralar iqtisodiyotda foiz stavkalarining bir maromda pasayib borishida o‘z aksini topdi. Milliy valyutadagi kreditlar bo‘yicha o‘rtacha tortilgan foiz stavkalar joriy yil sentabr oyida 19,8 foizgacha pasaydi.

Jismoniy shaxslarning milliy valyutadagi bank depozitlari bo‘yicha o‘rtacha tortilgan foiz stavkalar esa sentabr oyida 17,3 foizni va yuridik shaxslarniki bo‘yicha 14,8 foizni tashkil etdi.

Joriy yil aprel oyidagi so‘m kursining to‘g‘rilanishidan so‘ng almashuv kursi dinamikasi ma’lum bir tebranishlar bilan xarakterlnib, asosan xorijiy valyutaga bo‘lgan ichki fundamental talab va taklif omillari ta’sirida shakllanmoqda. Joriy yil III choragida so‘mning almashuv kursi qariyb 1,5 foizga qadrsizlandi. 2020 yilning yanvar-sentabr oylari davomida esa almashuv kursi devalvatsiyasi 8,6 foizni tashkil etdi.

Xatarlar va noaniqliklar. Kelgusi oylarda, iqtisodiyotda inflyatsiyani oshiruvchi xatarlarning yuzaga kelish ehtimolligi past darajada saqlanib qolmoqda.

Asosiy xatarlar pandemiyaning keng tarqalishi, cheklov choralarining joriy etilish ko‘lami, asosiy savdo-hamkor davlatlarda ishbilarmonlik faolligining tiklanib borish tezligi hamda jahon bozoridagi narxlar kon’yukturasi bilan bog‘liq.

Mavsumiy omillar natijasida ayrim turdagi oziq-ovqat mahsulotlari narxlarining oshishini yaqin istiqbolda inflyatsiyani oshiruvchi omil sifatida yuzaga chiqishi mumkin va bunda kerakli hajmdagi tovarlar taklifini barqaror darajada ta’minlash muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, ishlab chiqarish zanjiri va logistika kanallarining sekinroq tiklanishi natijasida narxlarning oshishi xatari ham saqlanib qolmoqda.

Bunda, Markaziy bank ichki va tashqi sharoitlar ta’sirida inflyatsiya omillari va xatarlari mohiyatini sinchkovlik bilan o‘rganishda davom etadi hamda inflyatsiyaning prognoz dinamikasidan kelib chiqib, asosiy stavka bo‘yicha tegishli qarorlarni qabul qiladi.

Markaziy bank Boshqaruvining asosiy stavkani ko‘rib chiqish bo‘yicha oraliq yig‘ilishi 2020 yil 10 dekabrga belgilangan. Yig‘ilish yakunlari bo‘yicha Press-reliz e’lon qilinadi.

Manba:www.cbu.uz

BRB
O'xshash yangiliklar
“Fitch Ratings” xalqaro reyting agentligi “Kapitalbank”ga “Barqaror” prognoz bilan “B” darajadagi reytingini berdi

04.07.2024

“Fitch Ratings” xalqaro reyting agentligi “Kapitalbank”ga “Barqaror” prognoz bilan “B” darajadagi reytingini berdi

“S&P Global Ratings” xalqaro agentligi "Kapitalbank" reytingini “B”dan “B+”ga ko‘tardi.

02.07.2024

“S&P Global Ratings” xalqaro agentligi "Kapitalbank" reytingini “B”dan “B+”ga ko‘tardi.

Uzum Bank Markswebb versiyasi bo‘yicha banklar va to‘lov servislari ilovalari orasida birinchi o‘rinni egalladi
Uzum Bank Markswebb versiyasi bo‘yicha banklar va to‘lov servislari ilovalari orasida birinchi o‘rinni egalladi



Orphus tizimi